Zapach gazu w kuchni restauracji oznacza jedną kolejność działań, niezależnie od tego, czy źródłem jest niedokręcony palnik, czy pęknięty wąż: zamknąć zawór, otworzyć okna i drzwi, nie dotykać włączników ani niczego, co iskrzy, wyprowadzić ludzi i z zewnątrz zadzwonić na pogotowie gazowe 992 (przy zagrożeniu także 998 lub 112). Taką kolejność podają służby ratownicze (porady prewencyjne Komendy Wojewódzkiej PSP w Opolu na gov.pl) i wrocławski urząd miasta w komunikacie o sieci gazowej. Poniżej ta sekwencja punkt po punkcie dla lokalu gastronomicznego, a potem podział odpowiedzialności: co należy do dystrybutora gazu, co do właściciela lokalu i co może zrobić serwis urządzeń gazowych.
Sekwencja działań
- Nie szukaj źródła. Pierwsza minuta nie służy diagnozie. Sprawdzanie, który palnik „syczy”, to czas w atmosferze z gazem.
- Zamknij zawór. Najpierw zawór przy urządzeniu, z którego podejrzewasz wyciek (albo wszystkie zawory przy urządzeniach), potem zawór główny w szafce gazomierza lub na wejściu instalacji do kuchni; wrocław.pl mówi o zamknięciu kurka „przy gazomierzu lub przy urządzeniu gazowym”. Osoba zamykająca lokal musi wiedzieć, gdzie są te zawory, zanim ich pierwszy raz potrzebuje.
- Otwórz okna i drzwi. Gaz ziemny jest lżejszy od powietrza i zbiera się pod sufitem; propan-butan jest cięższy i zalega przy podłodze i w zagłębieniach (kanały, studzienki, piwnica). Przeciąg usuwa oba.
- Nie dotykaj instalacji elektrycznej. Żadnych włączników światła, okapu, urządzeń, gniazd, dzwonków; porady PSP mówią wprost: nie włączać światła ani żadnych urządzeń elektrycznych. Iskra na styku to zapłon. To samo dotyczy zapalniczek, papierosów i kuchennych zapalarek piezo.
- Wyprowadź ludzi. Załogę i gości; ostrzeż sąsiednie lokale i mieszkania nad kuchnią.
- Dzwoń z zewnątrz. Pogotowie gazowe 992; jeśli zapach jest silny, słychać syk lub ktoś źle się czuje, także 998 lub 112. Telefon na zewnątrz budynku, nie w kuchni.
- Czekaj na służby, nie wracaj „po rzeczy”. Gaz w zamkniętym pomieszczeniu jest niewidoczny; stężenie wybuchowe nie pachnie mocniej niż bezpieczne.
Jedna uwaga do punktu 4 z porad PSP: urządzenia, które mogą włączyć się same (lodówki, kostkarki, programatory), można odciąć wyłącznikiem głównym w rozdzielni, jeśli rozdzielnia jest poza strefą zapachu; ruch wyłącznika w kuchni pełnej gazu to taka sama iskra jak włącznik światła.
Po przyjeździe służb: kto za co odpowiada
Wrocławski magistrat w komunikacie o kontroli sieci gazowej dzieli odpowiedzialność tak: sieć gazową kontroluje i naprawia Polska Spółka Gazownictwa, a za stan instalacji wewnętrznych i urządzeń gazowych odpowiada właściciel lub zarządca budynku, który zleca naprawy osobie lub firmie z uprawnieniami do robót gazowych. W praktyce dla lokalu:
| Zakres | Kto | Co to oznacza dla ciebie |
|---|---|---|
| Przyłącze i gazomierz, sieć na zewnątrz | dystrybutor (we Wrocławiu PSG), pogotowie 992 | przyjeżdża, zabezpiecza, może zamknąć dopływ do budynku |
| Instalacja wewnętrzna od gazomierza do zaworów przy urządzeniach | właściciel / zarządca budynku, naprawa przez firmę z uprawnieniami gazowymi | pogotowie nie naprawia twojej instalacji; wskazuje usterkę i może odciąć gaz do czasu naprawy |
| Urządzenia gazowe (kuchnia, frytownica, grill, piec, kocioł) i ich przyłącza (węże, zawory, dysze) | użytkownik lokalu, naprawa przez serwis z uprawnieniami gazowymi | po usunięciu usterki urządzenie musi przejść próbę szczelności przed użyciem |
Komunikat wroclaw.pl dodaje, że zapach nie zawsze oznacza nieszczelność sieci: może pochodzić z niesprawnego urządzenia, np. zabrudzonych palników. To częsty scenariusz w kuchni: gaz wypływa z palnika, który nie zapalił się po otwarciu pokrętła, albo z pilota, który zgasł, a zawór bezpieczeństwa nie odciął dopływu.
Skąd gaz w kuchni, gdy nic nie jest pęknięte
Trzy najczęstsze źródła, które nie są awarią sieci:
- Pokrętło otwarte bez płomienia. Palnik nie zapalił się (mokra korona, zabrudzona elektroda, brak iskry) i gaz leci dalej; w kuchniach bez zabezpieczenia termoelektrycznego nic go nie zatrzyma. Opis: zapalarka i palnik kuchni gazowej.
- Pilot, który gaśnie. We frytownicach i piecach z płomykiem dyżurnym zgaśnięcie pilota powinno zamknąć zawór przez termoparę; zużyta termopara lub zawór zamykają z opóźnieniem albo wcale: frytownica gazowa nie zapala, palnik gaśnie.
- Wąż i połączenia. Przetarty lub spękany wąż elastyczny, poluzowane złącze po przesunięciu urządzenia do mycia podłogi, uszczelka na zaworze. Zapach pojawia się przy zamkniętych pokrętłach, a nasila przy urządzeniu.
Czwarte źródło jest subtelniejsze: niepełne spalanie. Żółty, kopcący płomień nie daje zapachu gazu, lecz tlenek węgla, który nie pachnie wcale; porady PSP przypominają, że długotrwałe spalanie gazu przy niedrożnej wentylacji obniża poziom tlenu i wytwarza czad. Żółty płomień to więc nie tylko estetyka: kuchnia gazowa żółty płomień.
Czego nie robić po ustąpieniu zapachu
- Nie otwierać zaworu „na próbę”, żeby sprawdzić, czy jeszcze pachnie.
- Nie szukać nieszczelności płomieniem. Pianka mydlana na złączach to metoda technika przy próbie szczelności, nie sposób na samodzielne „sprawdzenie i dokręcenie”.
- Nie dokręcać złączy i nie wymieniać węża na własną rękę; po każdej ingerencji w tor gazowy wykonuje się próbę szczelności.
- Nie włączać urządzeń do czasu, aż osoba z uprawnieniami potwierdzi szczelność instalacji i urządzenia.
Co robi serwis urządzeń gazowych
Po zabezpieczeniu lokalu przez pogotowie i (jeśli dotyczy) naprawie instalacji wewnętrznej przez firmę instalacyjną, zostaje urządzenie. Technik z uprawnieniami gazowymi sprawdza tor gazowy urządzenia: wąż i jego dopuszczenie, złącza, zawór odcinający, zawory palników, dysze i ich osadzenie, pilot, termoparę i zawór bezpieczeństwa, elektrody zapłonu, a następnie wykonuje próbę szczelności i kontrolę płomienia na wszystkich palnikach. Po stwierdzeniu, które z elementów przepuszczały gaz, wymienia je i powtarza próbę. Zakres i sens takiego przeglądu, również profilaktycznego, opisaliśmy w artykule przegląd urządzeń gazowych w gastronomii. Firma posiada uprawnienia gazowe; naprawy kuchni, frytownic, grilli i pieców gazowych we Wrocławiu i okolicy zgłasza się przez stronę serwis kuchni gazowych.
Zapobieganie: trzy rzeczy, które lokal może zrobić sam
- Oznaczyć zawory. Główny i przy urządzeniach; każda osoba zamykająca lokal wie, gdzie są i w którą stronę zamykać.
- Nie przesuwać urządzeń gazowych na wężu. Mycie podłogi za kuchnią to najczęstszy moment poluzowania złącza; jeśli urządzenie musi być ruchome, wąż musi być do tego przeznaczony, a złącze sprawdzone po powrocie urządzenia na miejsce.
- Przeglądy w kalendarzu. Porady PSP zalecają coroczną kontrolę instalacji gazowej z próbą szczelności oraz coroczną kontrolę przewodów wentylacyjnych i spalinowych; przegląd urządzeń gazowych warto zgrać z tym samym terminem.
Detektor gazu w kuchni to rozsądne uzupełnienie, zwłaszcza przy propan-butanie (czujnik nisko) i gazie ziemnym (czujnik wysoko); wymagania formalne wobec detektorów w lokalach zależą od projektu i przepisów dla danego budynku, więc pytanie o nie należy kierować do projektanta lub zarządcy.
FAQ
Zapach był słaby i minął po wywietrzeniu. Czy muszę dzwonić na 992? Służby zalecają zgłaszać każdy zapach gazu. Słaby zapach, który minął, nie oznacza, że źródło zniknęło; jeśli nie chcesz wzywać pogotowia, nie włączaj gazu do czasu kontroli przez osobę z uprawnieniami.
Czy pogotowie gazowe naprawi mi kuchnię? Nie. Pogotowie zabezpiecza i sprawdza sieć oraz może odciąć dopływ; instalację wewnętrzną i urządzenia naprawia firma z uprawnieniami gazowymi na zlecenie właściciela lub użytkownika.
Czy mogę sam wymienić wąż gazowy przy kuchni? Nie. Wymiana węża to ingerencja w tor gazowy zakończona próbą szczelności; wykonuje ją osoba z uprawnieniami.
Gaz czuć tylko przy włączaniu palnika, potem nie. To normalne? Krótki zapach przed zapłonem bywa skutkiem opóźnionego zapłonu (brudna elektroda, mokra korona); utrzymujący się lub nasilający to usterka. Zgłoś, nie czekaj, aż „się ustabilizuje”.
Propan-butan z butli w ogródku: te same zasady? Tak, z jedną różnicą: gaz zalega nisko, więc wietrzenie przy podłodze i sprawdzenie zagłębień ma większe znaczenie; zawór zamyka się na butli.
Zgłoś urządzenie po incydencie
Kontrolę toru gazowego urządzenia, wymianę węża, termopary lub zaworu i próbę szczelności po incydencie zamówisz przez formularz zgłoszenia albo telefonicznie: +48 45 222 75 75 (dni robocze 9-17, później formularz lub WhatsApp); obszar Wrocław i okolice. W sytuacji zagrożenia najpierw 992.