Jeśli w gastronomicznej kuchni gazowej palnik zapala się, pali równo, a gaśnie w chwili zwolnienia pokrętła, to zabezpieczenie przeciwwypływowe zadziałało tak, jak powinno: nie dostało sygnału, że płomień istnieje. Winny jest zwykle jeden z trzech elementów tego obwodu: termopara, jej połączenie z zaworem albo elektromagnes w samym zaworze. Poniżej opisujemy, jak ten obwód działa, w jakiej kolejności go wykluczać i gdzie kończy się to, co kuchnia może sprawdzić sama.

Jak działa obwód termopary w kuchni gastronomicznej

Termopara to dwa różne metale złączone w jednym punkcie, który siedzi w płomieniu palnika (lub palnika pilotowego). Nagrzana końcówka wytwarza bardzo małe napięcie, rzędu miliwoltów. To napięcie zasila cewkę elektromagnesu wewnątrz zaworu gazowego. Elektromagnes przytrzymuje otwarty zawór, więc gaz płynie dalej.

Kiedy wciskasz pokrętło, otwierasz zawór mechanicznie, własną ręką. W tym czasie termopara dopiero się nagrzewa. Po czasie podanym w instrukcji urządzenia (zwykle liczonym w sekundach) ma dość napięcia, żeby elektromagnes przejął zadanie i zawór został otwarty bez Twojego palca. Jeśli zwolnisz pokrętło wcześniej, zawór zamyka sprężyna i palnik gaśnie. To nie jest usterka.

Usterką jest sytuacja, w której palnik gaśnie mimo odczekania. Wtedy napięcie z termopary nie dociera do cewki albo jest za niskie, albo cewka nie jest w stanie utrzymać zaworu. Każdy z tych przypadków ma inne źródło i inną naprawę.

Drzewo diagnostyczne: od objawu do przyczyny

Zacznij od pytań, na które kuchnia odpowie bez narzędzi. Każda odpowiedź zawęża pole.

1. Czy gaśnie jeden palnik, czy wszystkie?

  • Jeden palnik: problem jest lokalny. Termopara tego palnika, jej przewód lub zawór tego pokrętła.
  • Wszystkie palniki naraz: termopary nie psują się zbiorowo. Szukaj przyczyny wspólnej: ciśnienia gazu (za niskie ciśnienie daje mały płomień, który nie ogrzewa termopary), zawór odcinający nie w pełni otwarty, butla na wyczerpaniu w instalacjach na propan-butan, silny przeciąg od okapu lub drzwi, który odchyla płomień od termopary. W tym scenariuszu nie zaczynaj od wymiany części.

2. Czy pokrętło było przytrzymane wystarczająco długo?

Przy zimnym urządzeniu termopara potrzebuje więcej czasu niż przy rozgrzanym. Jeśli palnik trzyma po dłuższym przytrzymaniu, a gaśnie po krótkim, obwód działa, ale słabo: termopara jest zabrudzona, zużyta lub lekko wysunięta z płomienia. To wczesny objaw, który z czasem przejdzie w całkowite gaśnięcie.

3. Czy płomień obejmuje końcówkę termopary?

Po ostygnięciu kuchni zdejmij ruszt i spójrz na palnik. Końcówka termopary wystaje obok korony, obok elektrody zapłonu. Przy pracy palnika powinna być w płomieniu, nie obok niego. Przekrzywiona lub źle założona pokrywa palnika zmienia kształt płomienia i potrafi „odsunąć" ogień od termopary. Zatkane otwory korony w tym miejscu dają ten sam efekt. To sprawdzisz wzrokiem, bez rozkręcania czegokolwiek.

4. Czy końcówka jest czysta?

Warstwa tłuszczu i nagaru na końcówce izoluje ją termicznie. Termopara grzeje się wolniej i słabiej, napięcie spada. Czyszczenie miękką szczotką po ostygnięciu jest dopuszczalne; zginanie, szorowanie papierem ściernym i podważanie nie.

5. Czy gaśnięcie zaczęło się po myciu lub po zalaniu?

Wykipiały garnek, mycie kuchni pod ciśnieniem, intensywne odtłuszczanie: wszystko to może dostać się do przewodu termopary i do złącza przy zaworze. Woda i tłuszcz na połączeniu podnoszą opór obwodu. Przy napięciu rzędu miliwoltów nawet niewielki opór styku wystarczy, żeby elektromagnes puścił.

Jeśli po punktach 1-5 nic nie wynika albo palnik dalej gaśnie, dalsza diagnostyka wymaga zdjęcia panelu i pomiarów. To już praca technika.

Co mierzy i wymienia technik

Technik z uprawnieniami gazowymi rozróżnia termoparę od zaworu pomiarem, nie zgadywaniem. Sprawdza:

  • napięcie termopary w płomieniu, bez obciążenia i pod obciążeniem cewki: niska wartość przy czystej, dobrze osadzonej końcówce oznacza zużytą termoparę;
  • połączenie przy zaworze: korozja, luz, zbyt mocno lub zbyt słabo dokręcona końcówka; przy termoparze złącze jest jednocześnie przewodem, więc jego stan decyduje o wszystkim;
  • elektromagnes zaworu: jeśli termopara daje poprawne napięcie, a zawór mimo to nie trzyma, cewka lub jej zwora są zużyte; w niektórych konstrukcjach wymienia się sam wkład elektromagnesu, w innych cały zawór kurka;
  • mechanikę pokrętła: gałka, która nie wciska trzpienia do końca, nie otwiera zaworu w pełni i termopara dostaje za mało płomienia na starcie;
  • ciśnienie gazu i obraz płomienia na wszystkich palnikach, jeśli objaw jest zbiorowy.

Po wymianie termopary lub zaworu technik wykonuje próbę szczelności połączeń. To właśnie ten etap przesądza, że wymiana termopary nie jest czynnością dla obsługi: element wkręca się w zawór gazowy, a sprawdzenie szczelności wymaga przyrządu, nie zapałki.

Czego nie wolno robić

  • Nie wolno mostkować, blokować ani „podkładać" niczego pod pokrętło, żeby palnik się palił bez termopary. Zawór bezpieczeństwa jest jedynym elementem, który odetnie gaz, gdy płomień zdmuchnie garnek lub przeciąg.
  • Nie wolno rozkręcać przyłącza gazowego ani zaworów kurków.
  • Nie wolno szukać nieszczelności płomieniem.
  • Jeśli czuć gaz: zamknij zawór odcinający, przewietrz, nie włączaj ani nie wyłączaj urządzeń elektrycznych i zadzwoń po serwis z uprawnieniami gazowymi lub do pogotowia gazowego.

Jak zapobiegać nawrotom

Gaśnięcie palników w kuchni gastronomicznej rzadko bierze się z jednego dnia. Wraca, bo wracają jego przyczyny:

  • Koronę i pokrywę palnika myj i zakładaj dokładnie w gnieździe; przekrzywiona pokrywa to najtańsza do usunięcia przyczyna.
  • Nie zalewaj panelu z pokrętłami wodą; przewody termopar biegną tuż za nim.
  • Zgłaszaj wczesny objaw („trzeba długo trzymać pokrętło") zamiast czekać na całkowite gaśnięcie; zużyta termopara wymieniona przy okazji innego przeglądu kosztuje mniej niż osobny wyjazd.
  • Przy przeglądzie całej linii (kuchnia, grill, frytownica) poproś o sprawdzenie wszystkich termopar naraz; pracują w tych samych warunkach i starzeją się podobnie.

Kiedy nie czekać z wezwaniem serwisu

  • palnik gaśnie mimo czystej, dobrze ustawionej końcówki i długiego przytrzymania pokrętła;
  • gasną wszystkie palniki (ciśnienie, zawór, instalacja);
  • pojawił się zapach gazu, nawet słaby;
  • gaśnięciu towarzyszy żółty lub odrywający się płomień.

W każdym z tych przypadków kuchnia powinna stać wyłączona do przyjazdu technika. Objawy związane z samym zapłonem (iskra jest, ale gaz nie zapala) opisujemy osobno na stronie problem z zapłonem.

Pytania, które słyszymy przy tym objawie

Czy to na pewno termopara? Słyszałem, że to zawsze ona. Nie zawsze. Termopara jest najczęstszym, ale nie jedynym elementem obwodu. Jeśli po jej wymianie objaw wraca, przyczyną jest elektromagnes zaworu lub połączenie, dlatego pomiar przed wymianą oszczędza drugą wizytę.

Palnik gaśnie tylko przy małym płomieniu. Co to znaczy? Na minimalnym płomieniu termopara dostaje najmniej ciepła. Jeśli jest zużyta lub brudna, wystarczy to, żeby napięcie spadło poniżej progu trzymania zaworu. Technik sprawdza też regulację płomienia minimalnego, bo za nisko ustawiony „oszczędny" płomień daje ten sam objaw przy sprawnej termoparze.

Czy mogę kupić termoparę i wymienić ją sam? Element jest wkręcony w zawór gazowy. Po wymianie trzeba sprawdzić szczelność przyrządem i poprawność osadzenia końcówki w płomieniu. Odradzamy; to praca dla osoby z uprawnieniami gazowymi.

Ile kosztuje naprawa? Rozliczamy według cennika serwisu: 250 zł netto za roboczogodzinę plus 100 zł netto dojazdu we Wrocławiu, części osobno. Sama diagnostyka z konsultacją i dojazdem po Wrocławiu to 150 zł netto. Ceny netto, plus 23% VAT.

Zgłoś gaśnięcie palnika

Serwis kuchni gazowych we Wrocławiu i okolicach wykonuje serwisant z uprawnieniami gazowymi i elektrycznymi. Podaj markę kuchni, liczbę palników, który z nich gaśnie i czy objaw dotyczy jednego czy wszystkich: zamów serwis przez formularz lub zadzwoń: +48 45 222 75 75.